تعیین جنسیت جنین با انجام آزمایش خون مادر امکان پذیر شد

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا گفت: با تلاش و کوشش متخصصان مرکز فوق تخصصی و درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا تعیین جنسیت جنین به منظور شناسایی بیماری های وابسته به جنس از هفته هفتم تا دهم بارداری امکان پذیر شد.

دکتر حمیدرضا خرم خورشید در گفت و گو با خبرنگار ایسنا منطقه دانشگاه علوم پزشکی تهران در خصوص انجام تست های تشخیص جنسیت جنین قبل از تولد اظهار داشت: این تست های به منظور تشخیص بیماری ها و جنسیت جنین انجام می گیرد به دو گروه تهاجمی و غیر تهاجمی تقسیم می شود که روش های تهاجمی در سطوح مختلف خطراتی را برای جنین یا مادر ایجاد می کند.

وی در ادامه افزود: آمینوسنتز یکی از روش های تهاجمی قابل استفاده در هفته پانزده تا شانزده بارداری است که در این روش با استفاده از یک سوزن بلند، از داخل حفره رحم و مایع آمنیوتیک که جنین در آن قرار دارد، مقداری مایع کشیده شده و سلول های این مایع مورد آزمایش قرار می گیرد.

این متخصص ژنتیک انسانی با اشاره به نمونه برداری از پرزهای جفتی به عنوان دیگر روش های تهاجمی که تشخیص جنسیت جنین و بیماری های آن را امکان پذیر می کند بیان کرد: رادیوگرافی نیز روش تشخیصی دیگری است که البته در این روش به دلیل استفاده از اشعه ایکس برخی خطرات مادر و جنین را تهدید می کند.

امکان تشخیص جنسیت جنین با استفاده از روش های بی خطر

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا با بیان اینکه روش های غیر تهاجمی تشخیص بیماری ها و جنسیت جنین به کلیه روش هایی اطلاق می شود که برای مادر و جنین خطری ایجاد نمی کند گفت: اولتراسونوگرافی، تست های سرمی، نمونه برداری از سلول های جنینی موجود در خون مادر هنگام  بارداری و استفاده از DNA آزاد جنینی در داخل خون مادر از جمله این روش ها هستند.

دکتر خرم خورشید در ادامه با اشاره به اینکه در اولترا سونوگرافی با استفاده از امواج با فرکانس بالا از جنین و جفت تصویری ایجاد می شود اظهار داشت:این روش از هفته ششم تا هفتم بارداری امکان پذیر است و روش جنین و جفت را مشخص می کند.

وی مشکلات استفاده از اولترا سونوگرافی را شناسایی مشکلات و ناهنجاری های جنین در سن بالا دانست و افزود: در این روش بسیاری از ناهنجاری های کوچک قابل تشخیص نیست.

این متخصص ژنتیک انسانی اظهار کرد: روش استفاده از تست های سرمی مادر با استفاده از اندازه گیری آلفافیتوپروتئین و استرادیول آزاد و Inhibin-A هورمون بتا - HCG، در اواخر سه ماهه اول بارداری و سه ماهه دوم جهت تشخیص برخی از ناهنجاری های ستون فقرات و تری زومی های و سندرم داول و تری زومی 18، تشخیص چند قلویی و مرگ زودرس جنین قابل انجام است.

دکتر خرم خورشید ادامه داد: روش نمونه برداری از سلول های جنینی از هفته ششم بارداری به بعد با جداسازی تعدادی از سلول های جنین که وارد خون مادر می شوند، انجام می گیرد ولی استفاده از این روش معایب زیادی از جمله تعداد کم سلول ها و هزینه سنگینی که جهت جداسازی این سلول ها انجام می گیرد، را به همراه دارد.

وی افزود: استفاده از این روش به دلیل جدا شدن سلول های مادری همراه با سلول های جنین اختصاصی نیست و با توجه به اینکه سلول های جنین مدت زیادی در خون مادر باقی می مانند، امکان باقی ماندن سلول های جنین از بارداری قبلی نیز وجود دارد.

استفاده از DNA آزاد جنینی به عنوان جدیدترین روش تشخیص جنسیت در پژوهشگاه ابن سینا

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا گفت: استفاده از DNA آزاد جنینی جدیدترین روشی است که جهت تعیین جنسیت جنین در این پژوهشگاه انجام می گیرد.

وی با اشاره به اینکه جهت تعیین جنسیت جنین از این روش برای اولین بار در جهان در سال 1997 استفاده شده است بیان کرد: در این روش DNA آزاد جنینی که همان ماده ژنتیکی داخل سلول است، از خون مادر گرفته می شود و تشخیص جنسیت جنین و بیماری های او را امکان پذیر می سازد.

دکتر خرم خورشید با اشاره به اینکه استفاده از این روش از هفته هفتم تا دهم بارداری امکان پذیر است؛ تصریح کرد: در این مدت با استفاده از DNA جنینی که در پلاسمای خون مادر وجود دارد، جنسیت جنین و برخی از بیماری های وی بررسی می شود.

این متخصص ژنتیک انسانی ادامه داد: با توجه به محدودیت هایی که در روش های دیگر تعیین جنسیت جنین وجود دارد، با بهره گیری از تجربیات کشورهایی که از این روش استفاده کرده اند و تغییراتی که در پژوهشگاه ابن سینا در این روش صورت گرفته است، جنسیت جنین مشخص می شود.

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا در خصوص اهمیت تشخیص پیش از تولد، جنسیت جنین گفت: به علت وجود بیماری های وابسته به جنس مذکر، نظیر بیماری هموفیلی و دیستروفی عضلانی دوشن که بیماری های خطرناک و کشنده ای هستند، با انجام این تست در اوایل دوران بارداری در صورتی که جنسیت جنین دختر باشد، به طور قطع مبتلا به این نوع بیماری ها نخواهد شد لذا تعیین جنسیت جهت مشخص نمودن برخی از بیماری ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

وی اظهار داشت: جهت کاهش برخی از خطاهای موجود در تشخیص جنسیت، باید قبل از استفاده از این روش با انجام سونوگرافی سن دقیق جنین را مشخص و از یک قلو بودن آن اطمینان حاصل کرد  زیرا قبل از هفته هفتم به دلیل کم بودن DNA جنینی در خون مادر، با استفاده از این روش ها تعیین جنسیت امکان پذیر نیست.

دکتر خرم خورشید در خصوص روش های استفاده شده در تعیین جنسیت در پژوهشگاه ابن سینا گفت: Nested PCR و Real time PCR دو روشی هستند که برای تعیین جنسیت جنین مورد استفاده قرار می گیرد.

وی با اشاره به امکان پذیر بودن تشخیص جنسیت جنین در روش Nested PCR به دلیل امکان تکثیر سلول ها حتی با وجود تعداد کم DNA سلول های جنینی در خون مادر افزود: در صورت وجود سلول های DNA در نمونه خون مادر جنین مذکر و در غیر اینصورت جنسیت جنین مونث است.

این متخصص ژنتیک انسانی میزان اطمینان روش Nested PCR را 2/95 درصد دانست و گفت: مزیت روش Real time PCR به روش قبلی این است که امکان اندازه گیری DNA در هر زمان وجود دارد و ایجاد آلودگی در هوای محیط به دلیل بسته بودن سر تیوپ ها ممکن نیست و حساسیت این روش نسبت به روش Nested PCR بالاتر و در حدود 99 درصد است.

دکتر خرم خورشید ادامه داد: بیماری های وابسته به جنس عمدتا در جنس مذکر دیده می شوند که این امر به علت وجود کروموزوم Y در آقایان است ولی در خانم ها به دلیل وجود دو کروموزوم X نواقص موجود در یک کروموزوم توسط کروموزوم دیگر پوشش داده می شود و این بیماری ها در خانم ها بسیار نادر است.

هموفیلی و دیستروفی عضلانی دوشن خطرناک ترین بیماری های وابسته به جنس

وی با اشاره به بیماری هموفیلی و دیستروفی عضلانی دوشن به عنوان شایع ترین و خطرناک ترین بیماری وابسته به جنس بیان کرد: این بیماری ها به راحتی با استفاده از روش تعیین جنسیت جنین در پژوهشگاه ابن سینا قابل تشخیص است.

دکتر خرم خورشید با بیان اینکه بیماری هموفیلی نوعA  خون ریزی دهنده و وابسته به جنس است و گاه منجر به مرگ و یا ناتوانی در مفاصل می شود ادامه داد: بیماری دیستروفی عضلانی دوشن نیز سنین 3 تا 4 سالگی شروع شده و عضلات مخطط خصوصا عضلات فوقانی ناحیه لگن را درگیر می کند و منجر به تحلیل رفتن عضلات و ایجاد مشکلاتی هنگام نشستن، ایستادن می شود.

وی افزود: دیستروفی عضلانی دوشن بیماری پیشرونده ای است که درمان خاصی برای آن وجود ندارد و معمولا فرد را در سنین 13 تا 14 سالگی مجبور به استفاده از ویلچیر و یا بستری شدن می کند و در سنین بالاتر نیز به فوت منجر می شود.

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا اظهار داشت: بیماری "بکر" نوعی دیگر از بیماری دیستروفی عضلانی است که خفیف تر از بیماری دوشن بوده و پیشرونده است که اواخر دهه دوم یا اوایل دهه سوم فرد را درگیر می کند اما به اندازه بیماری دوشن خطرناک و کشنده نیست.

دکتر خرم خورشید درباره ارتباط  شیوع بیماری های وابسته به جنس با افزایش سن ازدواج در مادر یا پدر گفت: بیماری هایی که با افزایش سن مادر شیوع بیشتری دارند مرتبط به ناهنجاری های کروموزومی هستند که از آن جمله می توان به سندرم داون اشاره کرد. در این زمینه به خانواده ها توصیه می شود قبل از 35 سالگی تعداد فرزندان خود را تکمیل کنند ولی بیماری های وابسته به جنس با افزایش سن مادر ربطی ندارد.

مجوز سقط درمانی در صورت تشخیص قطعی بیماری های کشنده جنینی صادر می شود

این متخصص ژنتیک انسانی در خصوص امکان صدور مجوز سقط درمانی در صورت تشخیص قطعی بیماری های جنینی گفت: تا هفته 17 و 18 بارداری و قبل از دمیدن روح در جنین امکان سقط درمانی وجود دارد ولی هر چه تشخیص سریع تر انجام شود، سقط درمانی عوارض جانبی کمتری در برخواهد داشت.

وی در ادامه یادآور شد: در مواردی که بیماری باعث عسر و حرج و ایجاد مشکل و خطر جانی برای مادر یا مواردی که منجر به مرگ جنین می شود، دستور سقط درمانی صادر می شود.

دکتر خرم خورشید ادامه داد: در کشور ما نسبت به کشورهای خاورمیانه و حتی بسیاری از کشورهای جهان قوانین موجود در زمینه بیماری های ژنتیکی و سقط درمانی، ساده تر است.

مدیر گروه بخش ژنتیک تولید مثل و بیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا در پایان خاطر نشان کرد: قوانین موجود در کشور در زمینه سقط های درمانی براساس احادیث پویا و نیازهای جامعه با فتوای علما به وجود امده و از طریق پزشکی قانونی نیز به دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی در رابطه با تشخیص بیماری های ژنتیکی و سقط درمانی ابلاغ شده است.


/ 0 نظر / 301 بازدید